Geplaats op: 13 juni 2014

De Romeinse Limes
Tegenwoordig grotendeels verborgen in de bodem, maar tweeduizend jaar geleden een ondoordringbaar obstakel: de noordgrens van het Romeinse rijk, die in Nederland  van Katwijk aan Zee tot Millingen aan de Rijn liep. De grens volgde de loop van de rivier de Rijn. Langs de Rijn lagen destijds tientallen forten en andere versterkingen, die het huidige Nederland in tweeën deelden. Op die wijze probeerden de Romeinen hun vijanden uit het noorden te beletten het machtige rijk binnen te dringen. En met succes, want mede dankzij de bewaking door talloze soldaten hield deze Limes (‘grens’ of ‘pad’ in het Latijn) ruim drie eeuwen stand.

De geschiedenis van de Romeinse Limes begint in 57 voor Christus, wanneer Julius Caesar als eerste Romeinse legerleider het zuiden van de Lage Landen bereikt. De verovering verloopt moeizaam en na zes jaar trekt de legendarische veldheer zich onverrichter zaken terug. In 12 voor Christus heeft keizer Augustus meer succes. Zijn stiefzoon en legerleider Drusus slaagt erin een deel van Nederland in te nemen en bouwt onder meer een versterking in Nijmegen. Pogingen om ook het noorden te veroveren falen echter en uiteindelijk worden de campagnes halverwege de eerste eeuw na Christus gestaakt.

In de daaropvolgende 350 jaar is de Rijn een permanent onderdeel van de rijksgrens. Een belangrijk deel van die periode heerst er rust en vrede in het gebied, ook wel de Pax Romana genoemd. De verschillende bevolkingsgroepen mengen zich en de economie aan beide zijden van de rivier maakt een bloeiperiode door. Keizerlijke bezoeken, zoals die van Trajanus (98 na Christus) of Hadrianus (122 na Christus), geven de Romeinse Limes en zijn omgeving telkens een flinke impuls: wegen krijgen een opknapbeurt, steden ontvangen marktrechten en de verdedigingslinie wordt versterkt.

Het begin van het einde voor de Limes kondigt zich aan het einde van de derde eeuw aan, ruim een eeuw voor het daadwerkelijk verdwijnen ervan. Steeds vaker bedreigen Germaanse stammen de noordgrens van het Romeinse rijk. Dit moet een chaotische periode zijn geweest, maar veel is daar niet over bekend. Wat wel vaststaat, is dat de Germanen in de laatste nacht van 406 na Christus in groten getale de Rijn oversteken. En daarmee komt er niet alleen een einde aan de Limes maar ook aan de Romeinse overheersing van de Lage Landen.